کاج مطبق

کاج مطبق  Araucaric excels
اسم علمی کاج مطبق Araucaria excelsa و از خانواده Araucariaceae می باشد
فارسی اصیل: کُپی ناژ (کپی=میمون ناژ=کاج) اشاره به معنی ریشه نام لاتین آن
فارسی رایج: کاج مطبق
نام انگلیسی: Norfolk Island
گیاهی است سوزنی برگ زیبا و از خانواده آراکریاسه با شاخه های مطبق موطن اصلی جزیره نور فولک استرالیا رشد آن در محیط طبیعی زیاد و لی در آپارتمان به کندی رشد مینماید و حداکثر ۱۵۰ سانتیمتر میرسد . احتیاج شدیدی به اکسیژن فراوان دارد و درجه حرارت بالا را تحمل نمیکند گیاهانی که از طریق کاشت بذر بدست آمده اند شاخه هایی بیمار و نامنظم تولید می نماید و بهتر است رجهت ازدیاد آن از قلمه های جوانه های انتهایی استفاده گردد .

انواع مختلف این گونه عبارتند از :
۱ ـ کاج مطبق کوکی ئی A. cookii : اصل آن از استرالیا است و شاخه های آن طبقه طبقه هستند و در گلدان کاشته میشود .
۲ ـ کاج مطبق هتروفیلا A. heterophylla: با برگهای سبز روشن که درموطن اصلی خود و در هوای آزاد به ۵۰ متر می رسد ولی در گلدان به ۱۵۰ سانتیمتر تجاوز نمی کند و شاخه های آن طبقه طبقه هستند .
۳ ـ کاج بلند اکسلسا A. excelsa : که زادگاه آن جزایر نورفولک Aorfolk میباشد .
این کاج که در جزایر نامبرده بیش از ۵۰ متر قد میکشد سبز و دارای زیبائی خاصی است .
۴ ـ کاج مطبق اکس گلوکا A. ex glauca
۵ ـ کاج مطبق کونینگهام A. cunninghami : بلندی آن به ۳۰ متر می رسد . برگهایش پهن و تیغ دار هستند .
این اقسام را تا جوان و کوتاه هستند میتوان درگلدان کاشته برای زینت سرسرای عمارات و سالنها از آن استفاده کرد ولی همینکه بزرگ شدند یا باید در نارنجستان کاشت و یا در صندوقهای بزرگ گذاشته و زمستان آنها را در نارنجستان حفظ کرد .

نیاز ها :
نور: در تابستان از تابش نور مستقیم آفتاب به آن جلو گیری کنید. اگر چه سایه را تحمل مینماید ولی نزدیک به پنجره با نور ملایم نگهداری کنید در بهار و تابستان هر هفته یکبار ۸۰ در جه آنرا بچرخانید در غیر این صورت گیاه بطرف نور حرکت کرده و شکل طبیعی خور را از دست می دهد.ویا میتوانید با استفاده از لامپ قرمز در شب از این چرخش جلوگیری نمایید.
دما: حداقل درجه حرارت مطلوب در زمستان ۵ درجه سانتیگرادو حداکثر در تابستان ۱۶ درجه سانتیگراد در صورت امکان بهتر است در تابستان بیرون از اتاق نگهداری شود.
آبیاری: در تابستان هفته ای دوبار و در زمستان هر هفت تا ده روز یکبار آبیاری کافی است خاک را همیشه مرطوب نگهدارید.در صورت امکان از آب سبک بدون املاح(آب جوشیده) استفاده گردد.
رطوبت: برای طراوت هرچه بیشتر این گیاه و سبز ماندن برگهای زیبای آن لازم است روزی یکبار با آب پاش برگهای گیاه بویژه برگهای فوقانی آن را مرطوب نمایید.
تغذیه: با شروع فصل رشد(بهار و تابستان)جهت تغذیه مصنوعی از کود محلول در آب استفاده کنید
۲ گرم در لیتر سولفات آمونیوم ، هر سه هفته یکبار از فرودین تا شهریور ماه، احتیاجات غذایی این گیاه را بر آورده می کند.
خاک مناسب: مخلوطی از دو قسمت خاک برگ، یک قسمت تورب و یک قسمت ماسه خاک مطلوب آروکاریا می باشد(خاک سبک)
تعویض گلدان : قبل از اینکه ارتفاع گیاه به یک متر برسد هر سال گلدان را بایک درجه بزرگتر تعویض نمایید پس از آن خاکهای سطح گلدان را با آرامی خارج و با خاک کمپوست نو تعویض نمایید.
تمیز نمودن برگها: غبار پاشی با آبفشان در این خصوص کافی است از مواد براق کننده شیمیایی استفاده نکنید.
تکثیر: ریشه دار نمودن قلمه و کاشت بذر (پایه های بذری دارای طبقه های نامنظم هستند)
نکته عمومی
جهت جلوگیری از عبور نور و رشد جلبک در اطراف ریشه گلدانهای تیره رنگ را انتخاب کنید.
رشد کاج مطبق بسیار کند و هر سال یک طبقه و یا حداکثر دو طبقه بر طبقات خود می افزاید زیبایی این گیاه در داشتن برگهای سوزنی شفاف در طبقات و محیط جانبی تنه اصلی است برای این منظور سعی کنید از دستمالی کردن برگهای سوزنی و استفاده ازمواد براق کننده جلوگیری و با آب فشان رطوبت گیاه را تامین نمایید.

عوارض و درمان
۱. شاخه های باریک و علفی هستند: تغذیه مصنوعی تجویز می گردد میزان مواد غذایی را دو برابر کنید.
۲. برگهای سوزنی ، زرد و قهوه ای شده و می ریزند: هوا گرم و خشک است گلدان را به محل خنک تر با اکسیژن فراوان منتقل کنید آبیاری و آبفشانی را فراموش نفرمایید.
۳. حشرات ریز سبز رنگ روی برگهای سوزنی ظاهر و برگها چسبناک شده اند: هر ۱۴ روز یکبار با یک سم حشره کش نفوذی سیستمیک ) مثل مالاتیون اکامت وغیره طبق دستور سمپاشی نمایید تا علایم بر طرف گردند.

۴. شاخه ها بطرف پایین خم شده اند: هوا خیلی سرد است گیاه را به محل گرمتری منتقل نمایید
۵. برگهای شاخه های پایین می ریزند: گیاه پیر شده است اگر تاریکی زیاد باشد گیاه را به محل روشن تر انتقال دهید و شاخه های خشک شده را با چاقو و یا قیچی تیز حذف نمایید.
۶. برگها سبز هستند ولی می ریزند: آبیاری زیاد از اندازه باعث این عارضه است آبیاری را متوقف کنید تا سطح خشک شود سپس آبیاری را با میزان کمتر انجام دهید .
۷.  برگها متمایل به سفیدی هستند: اشعه مستقیم آفتاب مخصوصا از پشت شیشه عامل آن است گیاه را به محلی با نور غیر مستقیم انتقال دهید.
۸.  زخمهای سفید پنبه ای شکل و سفید رنگ در قاعده برگها تشکیل شده است:حشره آفت باعث این نارسایی است هر ۱۴ روز یکبار با سم حشره کش طبق دستور سمپاشی کنید و یا با پنبه آغشته محلول به سم روی شاخه بمالید.

۹. رشد گیاه متوقف شده است: ریشه ها را بازدید کنید اگر متراکم شده اند زمان تعویض گلدان فرارسیده است .

«به قلم مهندس سجاد سیفی پور»